การย่อและขยายแผนที่
การย่อหรือขยายแผนที่
คือการเปลี่ยนแปลงขนาดของแผนที่ให้เล็กลงหรือใหญ่ขึ้นตามขนาดที่ต้องการเพื่อสะดวกในการใช้งาน
หลักในการย่อและขยายแผนที่

1. การย่อและขยายแผนที่โดยถือขนาดกว้างยาวของแผนที่เป็นหลัก
ในการย่อหรือขยายขนาดกว้างและยาวของแผนที่นี้
ระยะกว้างและยาวในแผนที่ก็จะลดหรือเพิ่มตามอัตราส่วนของการย่อและขยายด้วย
ซึ่งเราหาได้โดยนำจำนวนเท่าที่ย่อหรือขยายไปหารหรือคูณระยะกว้างและยาวของแผนที่
2. การย่อและขยายแผนที่โดยถือระยะทางเป็นหลัก
การย่อหรือขยายระยะทางในแผนที่ก็ทำโดยวิธีเดียวกับการย่อหรือขยายด้านของแผนที่
ทั้งนี้เพราะระยะทางจะยาวขึ้นหรือสั้นลงย่อมเป็นไปตามอัตราส่วนเดียวกับการย่อและขยายด้าน
ทั้งนี้เพราะด้านหรือระยะทางเป็นระยะที่มีมิติเดียว
คือให้ด้านความยาว
- สั้นเท่านั้น
ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องของพื้นที่
สรุปเป็นสูตรได้ว่า
ถ้าขยายระยะทาง
ระยะใหม่เท่ากับระยะเดิมคูณด้วยจำนวนเท่าที่ต้องการขยาย
ถ้าย่อระยะทาง
ระยะใหม่เท่ากับระยะเดิมหารด้วยจำนวนเท่าที่ต้องการย่อ
3.
การย่อและขยายแผนที่โดยถือมาตราส่วนเป็นหลัก
การย่อหรือขยายมาตราส่วนของแผนที่นั้นเป็นการย่อหรือขยายในแนวเส้นตรงโดยไม่ต้องพิจารณาถึงพื้นที่ว่าจะย่อหรือขยายไปเท่าไร
ดังนั้นเช่นเดียวกับการหาด้าน
คือ
การขยายมาตราส่วนหาได้จากการใช้จำนวนเท่าคูณกับมาตราส่วนเดิม
(หรือคือนำจำนวนเท่าหารส่วนของมาตราส่วนเดิม)
4.
การย่อและขยายแผนที่โดยยึดพื้นที่เป็นหลัก
การย่อและขยายพื้นที่ของแผนที่แตกต่างไปจากการย่อและขยายด้านกว้างยาวหรือระยะทางหรือมาตราส่วนของแผนที่
เพราะสิ่งเหล่านี้เราคำนึงถึงในเรื่องระยะยาวสั้นเป็นหลัก
แต่การย่อและขยายพื้นที่ของแผนที่นั้น
เราต้องคำนึงถึงพื้นที่ก่อน
โดยพิจารณาว่าพื้นที่ของแผนที่ฉบับเดิมเป็นเท่าไร
เมื่อย่อหรือขยายแล้วพื้นที่ฉบับใหม่เป็นเท่าไร
แล้วจึงมาคำนวณหาระยะของด้านกว้างยาวและมาตราส่วนภายหลัง
5.
การย่อและขยายแผนที่โดยอาศัยวิธีทางเรขาคณิต
5.1
วิธีจตุรัสมาตราฐาน
( The Method of Squares )
ในแผนที่บางชนิดจะปรากฏเส้น
กริดเป็นตารางจตุรัสอยู่แล้ว
หรืออาจมีระบบเส้นขนานและเมอริเดียนเป็นจตุรัสปรากฏอยู่
แต่ถ้าไม่มีเราก็สามารถสร้างขึ้นเองลงบนแผนที่
หรือ
สร้างบนแผ่นกระดาษลอกลาย
หรือบนแผ่นพลาสติกใส
เพื่อนำไปวางทาบบนแผนที่
เพื่อเป็นการป้องกันแผนที่ชำรุด
จากนั้นสร้างจัตุรัสในลักษณะเดียวกันโดยให้มีขนาดใหญ่ขึ้นหรือเล็กลงตามขนาดที่ต้องการ
แล้วจึงลอกรายละเอียดที่มีอยู่ในจตุรัสของแผนที่เดิมลงในจตุรัสของแผนที่ใหม่
โดยใช้สายตาดูรายละเอียดตารางต่อตาราง
5.2
วิธีใช้สามเหลี่ยมคล้าย
( The Method of Similar Triangles )
วิธีนี้มักใช้สำหรับย่อหรือขยาย
พื้นที่เป็นแนวบริเวณแคบ
ๆ เช่น
ตามแนวถนน
แม่น้ำ
ทางรถไฟ
5.3
โดยอาศัยการลากเส้นทแยงมุมขึ้นบนแผนที่
6.
การย่อและขยายโดยอาศัยเครื่องมือ
การย่อและขยายแผนที่ในปัจจุบันนิยมใช้เครื่องมือช่วยเพราะสะดวกและรวดเร็ว
แต่ทั้งนี้ก็ต้องคำนึงถึงโอกาสและปัจจัยด้วย
ตัวอย่างเครื่องมือที่ย่อและขยายที่ใช้ได้ง่าย
ๆ เช่น
เครื่องถ่ายเอกสาร
เครื่องฉายภาพข้ามศีรษะ
เครื่องฉายภาพทึบแสง
กล้องถ่ายรูปและเครื่องแพนโตกราฟ
เป็นต้น
ที่มา
จินดา
เภาพิจิตร .
การแปลความหมายจากแผนที่
.
|